Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng về cường độ và mức độ phức tạp, thích ứng với biến đổi khí hậu không chỉ là giải pháp tình thế mà đã trở thành định hướng chiến lược trong quản lý tài nguyên thiên nhiên và phát triển bền vững. Đối với các khu dự trữ sinh quyển, thích ứng với biến đổi khí hậu cần được xem là một cấu phần không thể tách rời trong chiến lược bảo tồn và phát triển.
Khu Dự trữ sinh quyển Miền Tây Nghệ An với diện tích rừng tự nhiên lớn, hệ sinh thái đa dạng và vai trò quan trọng trong điều hòa khí hậu khu vực được đánh giá là khu vực có tiềm năng lớn trong thích ứng dựa vào hệ sinh thái. Việc bảo vệ, phục hồi và quản lý bền vững rừng tự nhiên không chỉ giúp hấp thụ và lưu trữ các-bon, góp phần giảm phát thải khí nhà kính, mà còn nâng cao khả năng chống chịu trước các hiện tượng cực đoan như lũ lụt, sạt lở đất và hạn hán.
Một trong những hướng tiếp cận quan trọng là lồng ghép thích ứng với biến đổi khí hậu vào quy hoạch không gian và quản lý phân vùng của Khu Dự trữ sinh quyển, bao gồm vùng lõi, vùng đệm và vùng chuyển tiếp. Trong đó, vùng lõi cần được ưu tiên bảo vệ nghiêm ngặt nhằm duy trì tính toàn vẹn của hệ sinh thái; vùng đệm và vùng chuyển tiếp cần thúc đẩy các mô hình sinh kế bền vững, thân thiện với môi trường, giảm áp lực lên tài nguyên rừng và tăng khả năng thích ứng của cộng đồng.
Các mô hình sinh kế thích ứng với biến đổi khí hậu như trồng rừng gỗ lớn, trồng cây bản địa, phát triển lâm sản ngoài gỗ, nông – lâm kết hợp, du lịch sinh thái cộng đồng đang mở ra hướng đi phù hợp cho vùng đệm Khu Dự trữ sinh quyển Miền Tây Nghệ An. Những mô hình này không chỉ góp phần đa dạng hóa sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân mà còn khuyến khích cộng đồng tham gia tích cực vào công tác bảo tồn rừng và đa dạng sinh học.
Bên cạnh đó, vai trò của cộng đồng địa phương trong quản lý và thích ứng với biến đổi khí hậu cần được đặt ở vị trí trung tâm. Việc tăng cường sự tham gia của cộng đồng trong giám sát tài nguyên rừng, phòng cháy chữa cháy rừng, bảo tồn loài nguy cấp và chia sẻ lợi ích từ dịch vụ hệ sinh thái sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và tính bền vững lâu dài của Khu Dự trữ sinh quyển.
Trong thời gian tới, việc tăng cường lồng ghép biến đổi khí hậu vào các chương trình, dự án bảo tồn, phát triển sinh kế và quy hoạch phát triển vùng Khu Dự trữ sinh quyển Miền Tây Nghệ An là yêu cầu tất yếu. Đồng thời, cần huy động hiệu quả các nguồn lực trong nước và quốc tế, tăng cường hợp tác với các tổ chức khoa học, bảo tồn và các mạng lưới khu dự trữ sinh quyển nhằm chia sẻ kinh nghiệm, tiếp cận các mô hình thích ứng tiên tiến, hướng tới mục tiêu bảo tồn đa dạng sinh học gắn với phát triển bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu.
Thái Thị Thảo
Văn phòng Ban Quản lý
